Obserwuj nas

Felietony

Sportowy umysł cz. 5 – Motywacja

#KozetkaNaMurawie
Dzisiaj w cyklu #KozetkaNaMurawie zadamy jedno z podstawowych pytań w psychologii. „Dlaczego coś robimy?” Możemy co prawda odpowiedzieć w sposób laicki –  „Bo tak”, warto jednak „kopać” głębiej. Właśnie z chęci pogłębiania wiedzy powstało wiele teorii motywacji które postaram się teraz przybliżyć.
Motywacja zewnętrzna i wewnętrzna

Ważnym elementem związanym z dyskusjami nad motywacją jest jej podział na zewnętrzną i wewnętrzną. Zewnętrznie motywują nas nagrody z otoczenia, wewnętrznie – my sami. W sporcie mamy do czynienia z obiema formami motywacji. Motywy wewnętrzne uprawiania sportu to podniecenie, radość, zamiłowanie do dyscypliny i aktywności oraz chęci ciągłej poprawy swoich umiejętności. Natomiast zewnętrzne czynniki to nagrody, puchary, medale i wszelkiego rodzaju blichtr z nimi związany.  Zajmowanie się sportem warunkowane jest najczęściej poprzez motywację wewnętrzną, a jej zewnętrzna forma służy najczęściej do zwiększenia naszych osobistych pragnień.

Teoria Potrzeb Maslowa

Maslow opracował teorie motywacji która zakładała wytłumaczenie wszystkich rodzajów potrzeb i uporządkowanie ich według kolejności zaspokajania. Hierarchia potrzeb zakłada, że podążamy coraz wyżej, zaspokajając kolejno różne nasze potrzeby. Najważniejsze są potrzeby fizjologiczne, dopiero gdy zostaną one zaspokojone zaczynamy szukać bezpieczeństwa i miłości. Następnie rodzi się potrzeba szacunku, w celu której musimy coś osiągnąć, uzyskać kompetencje i szacunek. Ostatnią potrzebą jest samorealizacja, czyli osobiste spełnienie i rozwinięcie swojego potencjału. Sport według tej teorii jest doskonałym polem do zapewnienia sobie szacunku i zaspokojenia potrzeby przynależności i samorealizacji.

Motywacja osiągnięć

Związek między pragnieniem osiągnięć i sukcesem w sporcie jest oczywisty. Ogromna chęć sukcesu ma niebagatelny wpływ na to jak ciężko się trenuje i jak bardzo stara się zwyciężyć podczas rywalizacji. Niezależnie od wszystkiego sport zawodowy zawsze łączy się z możliwością osiągnięcia sukcesów. Te będą zapewne wyższe jeżeli ustawione cele będą stopniowe i szczegółowe, a nie ogólne np. cel wygranej.

Motywacja w ujęciu poznawczym

Podczas gdy podejście do motywacji w ujęciu humanistycznym stanowi próbę całościowego wyjaśnienia tego zagadnienia, tak podejście poznawcze koncentruje się na tym jak myślimy. W przypadku sportu interesuje nas szczególnie kwestia atrybucji oraz poczucia własnej skuteczności.

Atrybucja zewnętrzna i wewnętrzna

W psychologii samo pojęcie atrybucji odnosi się do tego w jaki sposób wyjaśniamy przyczyny swojego bądź cudzego zachowania. Powoduje to, że wszyscy jak jeden mąż mam ogromną potrzebę rozumienia tego, co nas otacza. Dlatego właśnie przejawiamy tendencję do szukania przyczyn różnych zachowań. Oznacza to, że wyciągamy wnioski na temat powodów naszego i innych zachowania, przypisujemy mu różne znaczenia i motywy. Niezależnie od tego czy mamy przesłanki aby takie oceny wystawiać.

Istnieją dwa główne rodzaje atrybucji: wewnętrzna i zewnętrzna:

  • Atrybucja wewnętrzna zakłada przypisanie odpowiedzialności za zachowanie lub wyniki samemu sobie.
  • Atrybucja zewnętrzna z kolei to szukanie przyczyn w sytuacji.

Załóżmy pewien przykład dla rozjaśnienia sytuacji. Zawodnicy AS Roma wracają do Rzymu po sromotnie przegranym pierwszym meczu półfinałowym Ligi Mistrzów. Stoi przed nimi wytłumaczenie sobie przyczyn tej porażki. Zastanówmy się teraz jakie przyczyny zewnętrzne i wewnętrzne mogły ją spowodować?

Jeśli chodzi o aspekty wewnętrzne możemy z dużą dozą pewności zakładać, że mogły w tym przypadku pojawiać się następujące tłumaczenia:

  • nie jesteśmy zbyt dobrzy
  • za mało się staraliśmy
  • nie realizowaliśmy założeń.

Biorąc teraz pod uwagę przyczyny zewnętrzne mogły one być takie:

  • sędzia był po ich stronie
  • publiczność wspierała ich przez cały mecz
  • byli tego dnia wyjątkowo dobrze zmotywowani.

Bardzo łatwo więc można zauważyć, że zawodnicy przyjmujący atrybucję wewnętrzną obwiniają siebie, natomiast ci przyjmujący wewnętrzną szukają winy w sytuacji.

Jak można sobie wyobrazić, upokorzenie jakiego doświadcza sportowiec po dotkliwej porażce wywołuje u niego chęć obrony i przypisywanie odpowiedzialności na zewnątrz, zaś sukces przypisuje się najczęściej tylko sobie. Takie zachowanie nazywa się atrybucją w służbie ego.

Model atrybucji Weinera

Model atrybucji opracowany przez Weinera zakłada bazowanie na dwóch czynnikach – wyborze danej atrybucji oraz utrzymywaniu jej przez dłuższy czas. Z racji tego, że wybór atrybucji bardzo często wynika z dbania o własne ego, możemy zakładać, że jeżeli stale przegrywamy lub wygrywamy, nasze atrybucje będą stabilne. Tak więc przypisywanie naszych ciągłych porażek otoczeniu, a sukcesów sobie byłoby dość częste i normalne.

Model Weinera daje nam możliwość pracy z zawodnikami nad poprawą swojego myślenia. Możemy zmienić atrybucję leniwego zawodnika na niestabilną postawę wewnętrzną, dzięki czemu uświadomi on sobie potrzebę wysiłku treningowego. Możemy również zmienić myślenie zawodnika o obniżonym nastroju z powodu porażek tak, aby nie przypisywał ich tylko i wyłącznie sobie. Zmiana atrybucji sportowca nazywana jest treningiem przeorganizowania atrybucji i jest odmianą terapii poznawczej.

Poczucie własnej skuteczności

Samoocena jest niezwykle ważnym elementem związku pomiędzy myśleniem a poziomem działania. Odnosi się do naszych odczuć względem samego siebie i właściwie nie zmienia się w zależności od sytuacji. Poczucie własnej skuteczności wręcz odwrotnie, dotyczy naszych przekonań w kwestii posiadanych umiejętności. W przeciwieństwie do samooceny jest ono ściśle zależne od sytuacji. W wyniku odnoszenia sukcesów poczucie własnej skuteczności rośnie i dzięki temu lepsi zawodnicy którzy przez dłuższy czas utrzymują dobra formę dużo dłużej potrafią utrzymać się na szczycie. Aspekt poczucia własnej skuteczności powinien być szczególnie dobrze wykorzystywany podczas treningów, gdzie poprzez stałe postępy możemy zbudować pewnego siebie i świadomego swojej wartości sportowca.

Podsumowanie

Zwykli ludzie mają różne potrzeby, tak samo jest ze sportowcami. Aby te potrzeby zaspokoić niezwykle ważne jest jednak prawidłowe umotywowanie swoich działań. Można dokonać tego na wiele sposobów, ale wśród sportowców najczęściej mamy do czynienia z motywacją wewnętrzną, która może być bardzo mocno stymulowana poprzez wszystkie działania z zakresu motywacji zewnętrznej. Przykładem tego mogą być olbrzymie sumy kontraktowe gwarantowane młodym zawodników, którzy ogromne chęci sławy i trofeów łączą z wielkimi zarobkami. To z kolei łączy się z ogromnym stresem i lękiem przed porażką. Dlatego też niezwykle ważne jest, aby trener potrafił poprzez trening ustawić taki poziom własnej skuteczności u zawodnika który będzie dla niego najbardziej optymalny. Ponieważ kwestia motywacji i świadomości swoich umiejętności może decydować o wygranej, kiedy umiejętności techniczno – taktyczne rywali są na bardzo podobnym poziomie.

Kliknij by skomentować

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Reklama

Musisz zobaczyć

Więcej z Felietony