Obserwuj nas

Felietony

Sportowy umysł cz. 11 – Wypalenie u sportowca

#KozetkaNaMurawie

Dziś w #KozetkaNaMurawie zajmiemy się kwestią wypalenia sportowego. Zagadnienie, które każdy zna, ale nie każdy jest w stanie przywołać w momencie, gdy jego ulubiony zawodnik ma nagły i znaczący dołek formy sportowej. Co może być jego przyczyną? Stres, relacje społeczne, poziom treningu czy organizacja sportu. To wszystko oddziałuje na człowieka i powoduje, że jest on narażony na konsekwencje ewentualnych błędów i potknięć w tych aspektach życia i funkcjonowania sportu.

Czym jest wypalenie?

Koncepcje teoretyczne wypalenia w sporcie czerpią garściami z ogólnych koncepcji wypalenia zawodowego, ale odnoszą je do innych obszarów. Wypalenie w sporcie jest definiowane przez emocjonalne i fizyczne wyczerpanie, obniżenie poczucia osiągnięć sportowych i dewaluację sportu. Pierwszy z tych objawów odnosi się do wyczerpania fizycznego i psychicznego, które przekracza zwykłą rutynę sportową, w tym np. odroczone bóle mięśni po intensywnym treningu. Drugi odnosi się do odczucia trwałego obniżenia osiągnięć osobistych w nabywaniu nowych umiejętności oraz osiągnięć sportowych. Trzeci objaw charakteryzuje się cynizmem w odniesieniu do treningu, współzawodnictwa i osiągnięć sportowych.

Oznaki wypalenia

Każda z grup oznak wypalenia w sporcie jest determinowana przez odmienne stresory. Wypalenie może być odpowiedzią na obciążenie zawodnika zbyt dużą intensywnością i wymaganiami treningu. Silva i jego model negatywnej odpowiedzi stresowej zakłada, że każdy trening fizyczny jest źródłem stresu, który może być pozytywny, wymagający pozytywnej adaptacji, a w konsekwencji przynoszący pozytywne skutki, bądź negatywny np. zbyt duże obciążenia do aktualnych możliwości fizycznych zawodnika, co skutkuje pogorszeniem treningu.

Następnym źródłem wypalenia są urazy i kontuzje. Poniekąd ich przyczyną może być zbyt ciężki trening i nadmierne zmęczenie z niego wynikające. Mięśnie nie są w stanie prawidłowo pracować. Są pospinane, przez co wymuszają większą pracę więzadeł i powięzi stawów. O ile są to chwilowe urazy, to nie wpływają znacząco na stan zawodnika. Jeżeli jednak zaczynają się przedłużać, sportowiec staje się nerwowy i bardziej sfrustrowany. To zaś może prowadzić do zniechęcenia. Zostając około problemów treningowych, to pogarszające się relacje z trenerem również mogą być powodem wypalenia. Niechęć do przebywania w towarzystwie osoby, przy której przestaliśmy czuć się bezpiecznie i swobodnie jest wystarczającym powodem do odpuszczania i nie dawania z siebie wszystkiego podczas jednostek treningowych.

Wypalenie można rozpatrywać również jako problem społeczny i efekt złej organizacji sportu. Młodzi ludzie często rozwijają się jednotorowo i jeżeli decydują się na sport, nie mają alternatywnej drogi życiowej. W związku z tym każda sytuacja zagrażająca ich rozwojowi sportowemu jest bardzo negatywnie odbierana. Dodatkowym, ale nie mniej ważnym czynnikiem, mającym wpływ na wypalenie jest niski poziom kontroli nad własnym życiem, ponieważ większość decyzji podejmowane jest za sportowców. Najbardziej zagrożeni wypaleniem są ci sportowcy, którzy sądzą, że sport przynosi im więcej strat niż zysków oraz nie mają innych alternatyw, które mogą uruchomić w przypadku niepowodzenia w trakcie kariery.

Jak rozpoznać wypalenie?

Rozpoznanie oznak wypalenia u sportowca jest bardzo ważne. Tylko wczesne ich zauważenie może dawać nadzieje na szybką i skuteczną interwencję. Wczesne oznaki wypalenia, które mogą wzbudzić czujność u osób współpracujących ze sportowcem to:

  • negatywny nastrój,
  • poczucie niespełnienia i niesprostania oczekiwaniom,
  • frustracja,
  • zmęczenie psychiczne,
  • nadmierna senność,
  • poczucie braku wsparcia.

Skutki wypalenia

W sporcie skutki wypalenia przejawiają się poprzez niechęć do treningów i startów, spadek pewności siebie, zwiększoną podatnością na kontuzję i urazy oraz izolacją społeczną. Wszystkie te problemy prowadzą do poważnych konsekwencji w życiu sportowym zawodnika, ale mogą również mocno zaburzyć jego codzienne funkcjonowanie. Problemy rodzinne, agresja, uzależnienia czy całkowite wycofanie społeczne nie są rzadkim zjawiskiem zawodników dotkniętych wypaleniem.

Podsumowanie

Jak widzimy zjawisko wypalenia w sporcie niesie za sobą niezwykle ciemne chmury. Chmury z których niekiedy może powstać prawdziwe tornado złych emocji, postaw czy działań, których konsekwencje mogą być wyjątkowo nieprzyjemne. Dlatego tak ważnym jest aby kadra trenerska, osoby współpracujące jak i sam zawodnik pogłębiały swoją wiedzę z zakresu przygotowań mentalnych i psychologii, aby móc jak najszybciej zareagować w sytuacji pojawienia się pierwszych symptomów tego zjawiska.

Kliknij by skomentować

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Reklama

Musisz zobaczyć

Więcej z Felietony