Obserwuj nas

Felietony

Sportowy umysł cz. 12 – Tworzenie zespołu

#KozetkaNaMurawie

Drużyny sportowe od zawsze dostarczają nam niezwykle szeroki wachlarz informacji, na temat interakcji międzyludzkich, jakie zachodzą w ciągle zmieniających się grupach. Obserwujemy zachowania indywidualne i ich wpływ na grupę podczas sytuacji trudnych czy pełnych radości. Podczas mało obleganych przez media treningów czy na wielkich wydarzeniach sportowych, w których każdy członek zespołu jest na świeczniku. Zachowania w tych momentach pokazują jak funkcjonuje drużyna, jaką grupę stworzono i jak sprawuje się podczas drogi do osiągnięcia określonego celu. Tak więc dzisiaj wraz z ostatnią wizytą z #KozetkaNaMurawie, przyjrzymy się zagadnieniu tworzenia zespołu sportowego.

Wyzwania stojące przed trenerem

Zjednoczenie grupy jest celem nadrzędnym każdego trenera, a wyzwania przed nim stojące są naprawdę trudne. Drużyna sportowa składa się z wielu charakterów, które bardzo często z racji złożoności sportu zespołowego stanowią mieszankę, którą trenerowi ciężko ze sobą pogodzić. Najlepsi zawodnicy często są osobami nastawionymi na wysokie osiągnięcia zarówno drużynowe, jak i indywidualne. I właśnie ten drugi aspekt z racji  wymagań, jakie niesie za sobą gra w zespole oznacza często duże problemy.

Ciężko bowiem poprosić od tak człowieka, aby zrezygnował z własnych ambicji na korzyść całej grupy. Takie zachowanie nie przychodzi łatwo nie tylko w drużynie sportowej, ale w praktycznie każdej dziedzinie naszego życia. Na drugim biegunie znajdują się z kolei problemy związane z brakiem ambicji i woli walki. Może ona przejawiać się w chowaniu się za grupą. Takie sytuacje powodują, że dany zawodnik może poprzez swoje problemy wykrzesaniem ambicji uciekać od odpowiedzialności i liczyć, że inni osiągną coś dla/za niego.

Sposoby tworzenia zespołu

Tworzenie zespołu opiera się na poprawie efektywności jego pracy w ramach określonej organizacji. Zawiera również takie elementy jak poprawę komunikacji, redukcje konfliktów oraz generowania spójności i zaangażowania członków grupy w jego funkcjonowanie. Istnieje wiele metod i sposobów, które stosuje się podczas tworzenia drużyny, postaram się teraz przybliżyć niektóre z nich.

Filozofia

Jak wspomniałem wyżej, istotnym elementem procesu budowania drużyny jest zaangażowanie jej członków widoczne w każdym aspekcie jej funkcjonowania i interakcji. Odnoszące sukcesy zespoły często rozpoczynają działanie od jasnego określenia własnej filozofii albo systemu wartości. Filozofię drużyny powinno się sformułować niezwykle jasno. Można dla lepszego jej określenia skonstruować nawet manifest zasad etycznych, które ukierunkowują jej aktywność. Jasność sformułowania nie oznacza z kolei sztywności. Dlatego od czasu do czasu warto zbierać radę drużyny, która mogłaby dawać propozycję modyfikacji niektórych elementów filozofii dla lepszego samopoczucia konkretnych jednostek, jak i całej grupy.

Siła jednostki

Każdy trener powinien wiedzieć, że zasadniczo wszyscy członkowie drużyny chcą mieć udział i swój wkład w sukcesy osiągane przez zespół. Jednak trzeba pamiętać o tym, że w sportach drużynowych siła jednostki nie powinna przewyższać siły drużyny. I tak oto, zawodnik z wielkimi indywidualnymi aspiracjami musi być przez trenera dokładnie uświadamiany, że nie ma możliwości, aby sam osiągnął wielkie sukcesy bez dbania o sukcesy drużyny. Ta sytuacja ma jednak również odwrócony przebieg i to drużyna jako kolektyw powinna również swoim indywidualistom pomagać. Powiedzenie brzmiące „w drużynie trzeba mieć 4 wirtuozów i 7 ludzi, którzy będą nosić instrument” ma walne przełożenie na dobrą atmosferę i znajomość ról jednostek w zespole.

Odpowiedzialność

Drużyna obdarzona zaufaniem, musi liczyć się też z odpowiedzialnością. Odpowiedzialność w sportach drużynowych bardzo często rozmywa się na wielu zawodników. Nie sprzyja to  poprawie funkcjonowania w tym zakresie poszczególnych osób. Niezwykle ważna w tym przypadku jest poprawnie ustawiona przez trenera obowiązkowość i sumienność jednostki względem grupy. „Zagraj tak, jak chcesz, aby Tobie zagrano” nie jest pustym frazesem a czymś niezwykle ważnym w kontekście współpracy zespołu na boisku.

Trener dla lepszego scalenia formacji i zaszczepienia w niej odpowiedzialności za własne zagrania, może nakazać więc spotykać się razem zawodnikom występujących na podobnych pozycjach i rozmawiać o celach oraz odpowiedzialności każdego z nich w kontekście wysiłków całej drużyny.  Takie działanie pomaga docenić znaczenie wysiłku zawodnika i podgrupy w ramach większej grupy zawodników.

Szacunek, zaufanie i uczciwość

Drużyny sportowe tworzą silne środowiska, w których zawodnicy o wysokich osiągnięciach często rywalizują między sobą o miejsce w drużynie, czas gry, czy nawet kontrakty. Trenerzy mają w takich sytuacjach bardzo dużą moc działania, ponieważ swoimi decyzjami wpływają na przebieg kariery konkretnego zawodnika. Spójność drużyny może być zagrożona, jeżeli zwodnicy, nie czują, że są traktowani uczciwie. Specyfika sportów zespołowych zmusza trenerów do częstego przekazywania drużynie przykrych informacji.

Jeżeli trener przekazuje ów informacje poprzez media czy prezesa klubu, wkrótce przekona się, że zawodnicy mu nie ufają. Nie tylko w kwestii czysto ludzkiej, ale również warsztatu treningowego. Nie ma więc sensu ukrywanie niewygodnych informacji czy osładzanie sytuacji. Zawsze trzeba być otwartym i rzetelnym. Taka postawa najprawdopodobniej podsyci zaufanie i otwartość do trenera wśród zawodników.

Poczucie bezpieczeństwa

Nie na darmo poczucie bezpieczeństwa ma swoją wysoką pozycję w piramidzie potrzeb Maslowa. Jego oddziaływanie ma również niebagatelne znaczenie w drużynach sportowych, choć jego zależność może być dwojaka. Jedni zawodnicy mogą działać lepiej, kiedy mają pewność miejsca w składzie. Na drugich taka pewność może działać źle i wywoływać beztroskę. Pewne jest z kolei to, że rywalizacja o miejsce w składzie powinna mieć jasno określone kryteria. Bez ich świadomości brakuje poczucia bezpieczeństwa, niezdrowa rywalizacja, zamieszanie i niepewność.

Komunikacja

Brak skutecznej komunikacji jest zagrożeniem dla wszystkich powyższych relacji. Bez niej nie ma praktycznie szans na rozwinięcie wspomnianych procesów i osiągnięcie założonych celów. Istota dobrego szkolenia oraz tworzenia drużyny sprowadza się przede wszystkim do poprawnej komunikacji na różnych płaszczyznach:

  • rozmowy trenerów z zawodnikami
  • słuchania zawodników
  • rozmowy zawodników między sobą

Tradycyjny styl prowadzenia drużyny polega na tym, że to trener przemawia do słuchających go zawodników. W tym przypadku nie ma miejsca na dyskusje i komunikowanie się z pojedynczymi zawodnikami.  Jak już wiemy z powyższych przykładów taka sytuacja raczej nie sprzyja scaleniu więzi między trenerem i zawodnikiem. Zespoły, które odnoszą sukcesy zdecydowanie bardziej polecają otwarte komunikowanie się, czyniąc je podstawą osiągnięć. Taki model komunikacyjny zmusza trenerów do aktywnego słuchania oraz wysokich umiejętności interpersonalnych. Umiejętności te pomagają im w prawidłowym podejściu do grupy, jednostek oraz scaleniu zespołu poprzez prawidłowe techniki komunikacyjne, zarówno werbalne, jak i niewerbalne.

Podsumowanie

Jak widzicie, proces tworzenie zespołu to długotrwałe zajęcie, w którym uczestniczą nie tylko trenerzy, ale również zawodnicy. Od wszystkich wymaga się więc asertywności i dobrych umiejętności interpersonalnych. Te cechy spowodują, że sytuacje kryzysowe można będzie załatwić zdecydowanie szybciej. Również dobre chwile zostaną dużo lepiej skonsumowane, co może w konsekwencji przełożyć się na jeszcze lepszą atmosferę w zespole.

Podziękowania

Cykl #KozetkaNaMurawie został zaplanowany na 12 felietonów. Dziś jest właśnie ten 12, ostatni. Pragnę z tego miejsca podziękować całej redakcji Watch Ekstraklasa za wsparcie i możliwość bycia członkiem tak fajnego zespołu. Zespołu, którego pasja do naszej rodzimej ekstraklasy oraz otwartość na nowe kierunki rozwoju portalu była zawsze bardzo duża. Obserwując od jakiegoś czasu coraz to szerszą obecność psychologii sportu w przestrzeni publicznej, cieszę się, że mogłem dzięki Wam dołożyć do tego swoją cegiełkę. Powodzenie i do zobaczenia!

Kliknij by skomentować

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Reklama

Musisz zobaczyć

Więcej z Felietony